Türkiye’de milyonlarca vatandaş emekli olduktan sonra çalışma hayatına devam ediyor. Bu sayı her geçen gün artarken bu süreçte en çok merak edilen ve kafa karışıklığına yol açan konuların başında ise Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) uygulaması geliyor. Ancak sanılanın aksine, her emekli çalışırken çift maaş avantajından yararlanamıyor. SGK uzmanı Özgür Erdursun, Dünya gazetesindeki köşesinde çalışmaya devam emekliler için kritik uyarıda bulundu.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’un, emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren, kafa karışıklıklarını gideren ve kritik uyarılar barındıran değerlendirmeleri şu şekildedir:
SOSYAL GÜVENLİK DESTEK PRİMİ (SGDP) NEDİR?
“Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP), emekli aylığı bağlandıktan sonra çalışmaya devam eden bazı sigortalılar için uygulanan prim sistemidir. Bu uygulamada emekli aylığı kesilmez. Emekli çalışmaya devam ederken işveren tarafından SGK’ya destek primi ödenir.
Ancak bu sistem bütün emekliler için geçerli değildir. En önemli ayrım ilk sigortalılık tarihidir. Emeklilikten sonra çalışırken uygulanacak kurallar, kişinin emekli olduğu tarihe göre değil, ilk defa sigortalı olduğu tarihe göre belirleniyor. Bu nedenle aynı gün emekli olan iki kişi hakkında farklı uygulamalar yapılabiliyor.”
1 EKİM 2008 VE SONRASINDA İLK KEZ SİGORTALI OLANLAR
“5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olanlar emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlarlarsa önemli bir sonuçla karşılaşıyor. Bu kişilerin emekli aylıkları çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren kesiliyor. Yani bu kişiler hem emekli aylığını alıp hem de SGDP kapsamında çalışamıyor.
Çalışmaya başladıkları andan itibaren;
Kısa vadeli sigorta primi,
Uzun vadeli sigorta primi,
Genel sağlık sigortası primi
normal çalışanlar gibi ödeniyor. Çalışmaları sona erdiğinde ise emekli aylıkları yeniden bağlanıyor. Üstelik bu yeni çalışma süreleri ve ödenen primler dikkate alınarak aylıkları yeniden hesaplanıyor. Kısacası, 2008 sonrası sigortalılar için SGDP uygulaması bulunmuyor.”
1 EKİM 2008 ÖNCESİNDE SİGORTALI OLANLAR
“İlk kez 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olanlar açısından eski sistem devam ediyor. Bu kişiler emekli olduktan sonra hizmet akdiyle çalışırlarsa emekli aylıkları kesilmiyor. İşverenleri tarafından SGK’ya Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeniyor. Dolayısıyla hem emekli aylığı alınabiliyor hem de çalışılabiliyor.”
SGDP PRİMİNİ KİM ÖDÜYOR?
“Çalışanların en çok merak ettiği konulardan biri de budur. Hizmet akdiyle çalışan emeklilerde SGDP’nin yükümlüsü işverendir. Prime esas kazanç üzerinden hesaplanan yüzde 32 oranındaki SGDP işveren tarafından SGK’ya ödenir. Emekli aylığından ayrıca SGDP kesintisi yapılmaz.”
TARIMDA VE YURT DIŞINDA ÇALIŞAN EMEKLİLER
“Tarımda çalışan emekliler için durum farklı. Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunan emeklilerin aylıkları kesilmez. Bu kişiler hakkında SGDP hükümleri uygulanmaz. Aynı şekilde hizmet akdiyle çalışması nedeniyle emekli olduktan sonra kendi adına tarımsal faaliyette bulunanlar için de aylık kesintisi ve SGDP uygulaması söz konusu değildir.
Yurt dışında çalışan emekliler için ise; Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş yapan Türk işverenler tarafından yurt dışına götürülen emeklilerden SGDP kesilmez. Bu kişiler adına yalnızca kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi ödenir.”
KAMU KURUMLARINDA ÇALIŞAN EMEKLİLER
“5335 sayılı Kanun gereği emeklilerin kamu kurumlarında çalışmasına ilişkin özel kurallar bulunuyor. Genel kural olarak, 1 Ocak 2005 tarihinden sonra kamu kurumlarında göreve başlayan emekliler aylıklarını kestirmeden çalışamıyor.
Bu kişiler hakkında SGDP uygulanmıyor.
Normal sigortalılık hükümleri uygulanıyor ve emekli aylıkları kesiliyor.
Ancak kanunlarda açıkça istisna tanınan görevlerde çalışanlar bu uygulamanın dışında tutuluyor.”
YURT DIŞI BORÇLANMASI VE MALULLER İÇİN ÖZEL DÜZENLEMELER
“3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışı hizmetlerini borçlanarak emekli olanlar açısından da uygulama değişti. 19 Haziran 2012 tarihine kadar Türkiye’de yeniden çalışmaya başlayanların aylıkları kesiliyordu. Bu tarihten sonra yapılan düzenlemeyle, yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanların Türkiye’de çalışmaları halinde SGDP kapsamında çalışabilmelerine imkân sağlandı.
Harp malulleri ile terörle mücadele ve vazife malullüğü kapsamında aylık alan kişiler için ise ayrı hükümler uygulanıyor. Bu kişiler çalışmaya başladıklarında çoğu durumda aylıkları kesilmiyor.
Haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanıyor.
İstemeleri halinde uzun vadeli sigorta kollarına da tabi olabiliyorlar.
Bu gruptakilerden genel sağlık sigortası primi alınmıyor.”
SGDP ÖDENEN SÜRELER EMEKLİLİĞE KATKI SAĞLAR MI?
“Hayır. SGDP ödenen süreler;
Emeklilik için sigortalılık süresine eklenmez.
Hizmet birleştirmesinde dikkate alınmaz.
Primler toplu olarak geri verilmez.
Ancak 4/a kapsamında çalışan emekliler açısından iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hakları devam eder.”
SONUÇ VE KRİTİK UYARI
“Emeklilikten sonra çalışmanın kuralları herkes için aynı değildir. Özellikle 1 Ekim 2008 tarihi, SGDP uygulaması açısından en önemli dönüm noktasıdır. Bu tarihten önce sigortalı olanlar çoğunlukla emekli aylıklarını almaya devam ederek çalışabilirken, 1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başladıklarında emekli aylıkları kesilecek ve SGDP yerine normal sigortalılık hükümlerine tabi olacaklardır.
Bu nedenle emeklilik planı yapanların, yalnızca emeklilik tarihine değil, ilk sigortalılık tarihlerine göre hangi kurallara tabi olduklarını mutlaka öğrenmeleri gerekiyor.”
Odatv.com
